ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Διαταραχές Προσωπικότητας

Τα μοτίβα προσωπικότητας συνήθως αναφέρονται στους τρόπους με τους οποίους το άτομο βιώνει τον εαυτό του, τους άλλους και τη σχέση μαζί τους, διαμορφώνονται στις σχέσεις του με τα σημαντικά πρόσωπα της παιδικής του ηλικίας και ανακυκλώνονται στις μετέπειτα σχέσεις του, προκαλώντας του συχνά διαπροσωπικές δυσκολίες. Τα εν λόγω μοτίβα, τα οποία στη γνωσιακή θεωρία είναι γνωστά και ως σχήματα, από τη στιγμή που έχουν διαμορφωθεί, διατηρούνται μέσω διάφορων ψυχολογικών μηχανισμών, δύο εκ των οποίων είναι η επιλεκτική προσοχή και η αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Σύμφωνα με τον πρώτο μηχανισμό, το άτομο δίνει σημασία σε εκείνες τις εμπειρίες ή πληροφορίες που συμφωνούν με τα σχήματα του (π.χ. τις πεποιθήσεις για τον εαυτό του), ενώ αγνοεί ή διαστρεβλώνει όσες πληροφορίες δεν συμφωνούν με τα σχήματα του. Σύμφωνα με τον δεύτερο μηχανισμό, το άτομο δρα με τέτοιους τρόπους, ώστε τελικά να επαληθεύονται τα σχήματα του.

Παρακάτω ακολουθεί η λίστα με τους τύπους Προσωπικότητας που μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία ή δυσκολία στην προσαρμογή και τη λειτουργικότητα εάν το πρότυπο εσωτερικής εμπειρίας και συμπεριφοράς εμφανίζεται με τρόπο μόνιμο και δύσκαμπτο.

Ναρκισσιστική προσωπικότητα: μοτίβο επαυξημένης σημαντικότητας του εαυτού, ανάγκης για θαυμασμό και έλλειψης ενσυναίσθησης.

Παρανοειδής προσωπικότητα: έλλειψη εμπιστοσύνης και καχυποψία ώστε τα κίνητρα των άλλων να ερμηνεύονται ως κακόβουλα.

Ιδεοψυχαναγκαστική προσωπικότητα: έντονη ενασχόληση με τη μεθοδικότητα, την τελειοθηρία και τον έλεγχο.

Αποφευκτική προσωπικότητα: κοινωνική συστολή, συναισθήματα ανεπάρκειας και υπερευαισθησία στην αρνητική αξιολόγηση.

Σχιζοειδής προσωπικότητα: αδιαφορία για κοινωνικές σχέσεις και περιορισμένο εύρος συναισθηματικής έκφρασης.

Σχιζότυπη προσωπικότητα: έντονη δυσφορία στις στενές σχέσεις, περιστασιακές διαστρεβλώσεις στην αντίληψη και τη σκέψη και εκκεντρική συμπεριφορά.

Αντικοινωνική προσωπικότητα: μοτίβο περιφρόνησης και παραβίασης των δικαιωμάτων των άλλων, παραβάσεις του νόμου και των κανόνων

Οριακή (Μεταιχμιακή) προσωπικότητα: διαχρονικό πρότυπο αστάθειας με έντονες και μη σταθερές διαπροσωπικές σχέσεις, εναλλαγές στην εικόνα εαυτού και στα συναισθήματα και έκδηλη παρορμητικότητα.

Εξαρτητική προσωπικότητα: μοτίβο υποτακτικής και προσκολλημένης συμπεριφοράς που σχετίζεται με μια υπέρμετρη ανάγκη του ατόμου να το φροντίζουν.

Ιστριονική προσωπικότητα: υπερβολική έκφραση των συναισθημάτων και έντονη επιθυμία για  προσοχή, αρνητική ή θετική.

 

Αγχώδεις Διαταραχές

Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή

Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή χαρακτηρίζεται από υπερβολικό άγχος και ανησυχία για μια σειρά γεγονότων ή δραστηριοτήτων (όπως η εργασία ή η σχολική επίδοση) και επιμένει για πάνω από 6 μήνες. Το άτομο αισθάνεται ότι του είναι δύσκολο να ελέγξει την ανησυχία και εμφανίζει τρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα: νευρικότητα, εύκολη κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, μυϊκή ένταση, δυσκολία στον ύπνο.

Διαταραχή Πανικού

Η Διαταραχή Πανικού χαρακτηρίζεται από επανειλημμένες απροσδόκητες Κρίσεις Πανικού, οι οποίες αποτελούν διαστήματα έντονου φόβου ή δυσφορίας, όπου κορυφώνονται μέσα σε λίγα λεπτά τουλάχιστον 4 από τα ακόλουθα συμπτώματα: ταχυπαλμία, εφίδρωση, τρέμουλο, δύσπνοια, αίσθημα πνιγμού, πόνος ή δυσφορία στο στήθος, ναυτία ή κοιλιακή ενόχληση, ζάλη ή τάση για λιποθυμία, ρίγη, μούδιασμα, αίσθημα απώλειας της επαφής με την πραγματικότητα ή με τον εαυτό, φόβος απώλειας του ελέγχου ή επερχόμενης τρέλας, φόβος θανάτου.

Διαταραχή Κοινωνικού Άγχους (Κοινωνική Φοβία)

Η Κοινωνική Φοβία χαρακτηρίζεται από έντονο φόβο ή άγχος σε κοινωνικές καταστάσεις, όπου το άτομο εκτίθεται σε πιθανή κριτική από τους άλλους. Το άτομο συνήθως φοβάται ότι θα ενεργήσει με τέτοιους τρόπους ή θα δείξει συμπτώματα άγχους που θα προκαλέσουν την αρνητική αξιολόγηση από τους άλλους (π.χ. άγχος ότι θα γίνει ρεζίλι μπροστά σε άλλους).

Αγοραφοβία

Η Αγοραφοβία χαρακτηρίζεται από έντονο φόβο ή άγχος του ατόμου για δύο ή περισσότερες από τις παρακάτω καταστάσεις: να χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής μεταφοράς, να βρίσκεται σε ανοικτούς χώρους, να βρίσκεται σε κλειστούς χώρους, να στέκεται στην ουρά ή μέσα σε πλήθος, να είναι μόνος έξω από το σπίτι. Το άτομο φοβάται ή αποφεύγει αυτές τις καταστάσεις, γιατί ανησυχεί ότι η διαφυγή από αυτές μπορεί να είναι δύσκολη ή ότι μπορεί να μην υπάρχει διαθέσιμη βοήθεια σε περίπτωση που εμφανίσει κάποιο ανησυχητικό σύμπτωμα.

Ειδική Φοβία

Η Φοβία χαρακτηρίζεται από έντονο φόβο ή άγχος για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση και ταξινομείται σε πέντε τύπους: ζωοφοβία (π.χ. αράχνες, έντομα, σκύλοι), φοβία φυσικού περιβάλλοντος (π.χ. ύψος, καταιγίδες, νερό), φοβία σχετική με αίμα-ένεση-τραύμα (π.χ. βελόνες, επεμβατικές ιατρικές διαδικασίες), καταστασιακός τύπος (π.χ. αεροπλάνα, ασανσέρ, κλειστοί χώροι), άλλος τύπος (π.χ. καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε πνιγμό ή εμετό).

 

Καταθλιπτικές Διαταραχές

Κατάθλιψη (Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή)

Η Κατάθλιψη αναφέρεται σε μια περίοδο τουλάχιστον 2 εβδομάδων (αν και τα περισσότερα επεισόδια διαρκούν πολύ περισσότερο), όπου το άτομο εμφανίζει 5 (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα (τουλάχιστον ένα εκ των οποίων είναι είτε η καταθλιπτική διάθεση είτε η απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης): καταθλιπτική διάθεση στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σχεδόν καθημερινά, έντονη ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης σε σχεδόν όλες τις δραστηριότητες, σημαντική αύξηση ή μείωση του βάρους ή της όρεξης, αϋπνία ή υπερυπνία, ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση, κόπωση ή απώλεια της ενεργητικότητας, αισθήματα αναξιότητας ή υπέρμετρης ενοχής, ελαττωμένη ικανότητα σκέψης ή συγκέντρωσης ή αναποφασιστικότητα, αυτοκτονικός ιδεασμός ή απόπειρα αυτοκτονίας.

Δυσθυμία (Επιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή)

Η Δυσθυμία αναφέρεται σε μια περίοδο τουλάχιστον 2 ετών, όπου το άτομο εμφανίζει καταθλιπτική διάθεση (στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, τις περισσότερες μέρες), η οποία συνοδεύεται από δύο (ή περισσότερα) από τα παρακάτω: μειωμένη όρεξη ή υπερφαγία, αϋπνία ή υπερυπνία, χαμηλή ενεργητικότητα ή κόπωση, χαμηλή αυτοεκτίμηση, πτωχή συγκέντρωση ή αναποφασιστικότητα, αισθήματα απελπισίας.

Ιδεοψυχαναγκαστικές Διαταραχές

Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή χαρακτηρίζεται από την παρουσία ιδεοληψιών (εμμονών) ή ψυχαναγκασμών (καταναγκασμών) ή και των δύο. Οι ιδεοληψίες (εμμονές) αναφέρονται σε επανειλημμένες και επίμονες σκέψεις, παρορμήσεις ή εικόνες, οι οποίες βιώνονται ως παρείσακτες και προκαλούν έντονο άγχος ή ενόχληση. Το άτομο προσπαθεί να τις αγνοεί ή να τις καταστέλλει ή να τις εξουδετερώνει με κάποια άλλη σκέψη ή πράξη (π.χ. εκτελώντας έναν ψυχαναγκασμό). Οι καταναγκασμοί αναφέρονται σε επαναληπτικές συμπεριφορές (π.χ. πλύσιμο χεριών, τακτοποίηση, έλεγχος) ή νοερές πράξεις (π.χ. προσευχές, μετρήσεις, σιωπηρές επαναλήψεις λέξεων), τις οποίες το άτομο αισθάνεται αναγκασμένο να εκτελέσει σε απάντηση μιας  ιδεοληψίας ή σύμφωνα με κανόνες που πρέπει να εφαρμοστούν αυστηρά.

Σωματοδυσμορφική Διαταραχή

Η Σωματοδυσμορφική Διαταραχή αναφέρεται σε μια επίμονη ενασχόληση του ατόμου με ένα ή περισσότερα φανταστικά ελαττώματα ή ατέλειες στην εμφάνιση που δεν είναι παρατηρήσιμα ή φαίνονται μικρά για τους άλλους. Το άτομο συνήθως εκτελεί επαναληπτικές συμπεριφορές (π.χ. έλεγχος του εαυτού στον καθρέφτη, υπερβολική περιποίηση, τσίμπημα στο δέρμα, αναζήτηση επιβεβαίωσης) ή νοερές πράξεις (π.χ. σύγκριση της εμφάνισης του με αυτήν των άλλων) ως απάντηση στις ανησυχίες για την εμφάνιση του.

Διαταραχές Σωματικών Συμπτωμάτων

Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων

Η Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενός ή περισσοτέρων σωματικών συμπτωμάτων, τα οποία προκαλούν σημαντική ενόχληση και οδηγούν σε υπερβολικές σκέψεις, συναισθήματα ή συμπεριφορές γύρω από τα συμπτώματα αυτά ή την υγεία, έτσι όπως φαίνεται από τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω: επίμονες σκέψεις για τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, έντονο άγχος για την υγεία ή τα συμπτώματα, υπερβολικός χρόνος και ενέργεια αφιερωμένη σε αυτά τα συμπτώματα ή σε ανησυχίες σχετικά με την υγεία.

Διαταραχή Άγχους Ασθένειας

Η Διαταραχή Άγχους Ασθένειας αναφέρεται σε μια έντονη ενασχόληση του ατόμου με την ιδέα ότι έχει ή ότι αποκτά μια σοβαρή ασθένεια. Το άτομο παρουσιάζει υψηλό επίπεδο άγχους για την υγεία, πανικοβάλλεται εύκολα για την κατάσταση της υγείας του και εμφανίζει υπερβολικές συμπεριφορές σχετικά με την υγεία (π.χ. ελέγχει συνέχεια το σώμα του για σημάδια της ασθένειας ή επισκέπτεται συχνά γιατρούς) ή επιδεικνύει δυσπροσαρμοστική αποφυγή (π.χ. αποφεύγει τις επισκέψεις σε γιατρούς).

Διαταραχή Μετατροπής

Η Διαταραχή Μετατροπής  χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενός ή περισσοτέρων συμπτωμάτων της εκούσιας κινητικής ή αισθητηριακής λειτουργίας (π.χ. μούδιασμα, παράλυση, τύφλωση, κ.α.), τα οποία όμως είναι ασύμβατα με αναγνωρισμένες νευρολογικές ή ιατρικές καταστάσεις.

Διαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα και Στρεσογόνους Παράγοντες

Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες

Η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες αναφέρεται στην ανάπτυξη συμπτωμάτων στρες, έπειτα από έκθεση του ατόμου σε ένα ή περισσότερα τραυματικά γεγονότα, όπου είτε απειλήθηκε άμεσα η σωματική του ακεραιότητα είτε βίωσε το γεγονός ως μάρτυρας. Τα συμπτώματα επιμένουν περισσότερο από 1 μήνα και περιλαμβάνουν τα εξής: παρεισφρητικά συμπτώματα (π.χ. παρεισφρητικές ενοχλητικές μνήμες του τραυματικού γεγονότος, ενοχλητικά όνειρα σχετιζόμενα με το γεγονός, επαναβιώσεις/flashbacks), επίμονη αποφυγή ερεθισμάτων σχετιζόμενα με το τραυματικό γεγονός, αρνητικές μεταβολές σε γνωστικές λειτουργίες και στη διάθεση (π.χ. αδυναμία ανάκλησης σημαντικών πτυχών του γεγονότος, αρνητικές πεποιθήσεις για τον εαυτό, τους άλλους και τον κόσμο, μειωμένο ενδιαφέρον για σημαντικές δραστηριότητες), εμφανείς αλλαγές στη διεγερσιμότητα και αντιδραστικότητα (π.χ. εκρήξεις θυμού, δυσκολία συγκέντρωσης, διαταραχή του ύπνου). Όταν τα παραπάνω συμπτώματα διαρκούν λιγότερο από 1 ένα μήνα, τότε αναφέρεται ως Διαταραχή Οξέος Στρες.

Διαταραχές Προσαρμογής

Οι Διαταραχές Προσαρμογής αναφέρονται στην ανάπτυξη συναισθηματικών και συμπεριφορικών συμπτωμάτων μέσα σε 3 μήνες από την εμφάνιση ενός αναγνωρίσιμου στρεσογόνου παράγοντα (ή πολλαπλών παραγόντων) (π.χ. τερματισμός μιας ρομαντικής σχέσης, θάνατος αγαπημένου προσώπου, επαγγελματικές δυσκολίες, προβλήματα γάμου, κ.α.). Τα συμπτώματα αυτά είναι κλινικά σημαντικά, έτσι όπως φαίνεται είτε από μια έκδηλη ενόχληση πέραν του αναμενόμενου είτε από μια σημαντική έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.

Διπολικές Διαταραχές

Διπολική I Διαταραχή

Για τη διάγνωση της Διπολικής Ι Διαταραχής, είναι απαραίτητη η παρουσία τουλάχιστον ενός Μανιακού Επεισοδίου, το οποίο αναφέρεται σε μια περίοδο (τουλάχιστον μίας εβδομάδας) παθολογικά ανεβασμένης διάθεσης, έτσι όπως φαίνεται από τρία (ή περισσότερα) από τα παρακάτω συμπτώματα: διογκωμένη αυτοεκτίμηση ή αίσθημα μεγαλείου, μειωμένη ανάγκη για ύπνο, αυξημένη ομιλητικότητα, καλπασμός ιδεών, διάσπαση προσοχής, αύξηση της στοχοκατευθυνόμενης δραστηριότητας ή ψυχοκινητική διέγερση, εμπλοκή σε δραστηριότητες που μπορεί να επιφέρουν οδυνηρές συνέπειες (π.χ. υπερβολικές αγορές, υπερσεξουαλικότητα, παράτολμες επιχειρησιακές επενδύσεις, κ.α.).

Διπολική ΙΙ Διαταραχή

Για τη διάγνωση της Διπολικής ΙΙ Διαταραχής, είναι απαραίτητη η παρουσία τουλάχιστον ενός Υπομανιακού Επεισοδίου και ενός Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου. Το Υπομανιακό Επεισόδιο χαρακτηρίζεται από τα ίδια συμπτώματα που συναντώνται και στο Μανιακό, με τη διαφορά ότι δεν είναι τόσο βαριά, ώστε να προκαλέσουν έντονη έκπτωση στην κοινωνική ή επαγγελματική λειτουργικότητα, ή να κάνουν απαραίτητη τη νοσηλεία, ή να συνυπάρξουν με ψυχωτικά στοιχεία.

Κυκλοθυμική Διαταραχή

Η Κυκλοθυμική Διαταραχή αναφέρεται σε ένα διάστημα τουλάχιστον 2 ετών, το οποίο χαρακτηρίζεται από την παρουσία πολυάριθμων περιόδων με υπομανιακά συμπτώματα (χωρίς να πληρούν όλα τα κριτήρια του Υπομανιακού Επεισοδίου) και πολυάριθμων περιόδων με καταθλιπτικά συμπτώματα (χωρίς να πληρούν όλα τα κριτήρια του Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου).